Frsluflokkur: Bloggar

Til eflingar kerfisins.

Lg umFeramlastofu kristalla kerfi sem bi er til eim eina tilgangi a vihalda ea efla kerfi.

essum lgum er tilteki hvert hlutverk stofunnar skal vera og eftirlitsstarf. stuttu mli m segja a hlutverki s ftklegt og eftirlitsstarfi enn ftkara, einna helst urfa verkefni og eftirlit a vera me eim htti a sem minnst urfi a gera og alls ekki a stga fti t raunheima.

J Feramlastofa thlutar leyfum til ferasala. Til a last slkt leyfi arf ekki miki. Vikomandi arf a ba innan ESB/EES, vera lgra, hafa skr starfsemina hj rkisskattstjra og hafa gildatryggingu innan ESB/EES. Svo mrg voru au or. Ekkert sp getu ea trverugleik vikomandi, starfsflk hans ea bna. Reyndar btist vi einkv eftir a leyfi hefur veri gefi t og kallast a ryggistlun. Hn m vera rafrnu formi og engin frekari krafa ger um trverugleik eirra tlunar n hvernig henni er vi haldi. Ekki er heldur ger krafa um a essi tlun s kynnt starfsflki, ea a jlfa neinn htt og enn sur a feramanninum komi hn eitthva vi.

Um sviptinguleyfis er enn frra. raun ekki hgt a svipta ferasala leifi nema hann gerist brotlegur vi einhver ofantalinna atria. Ef broti er feramanninum, lf hans ea limir lagir httu, varar a ekkisviptingu leyfis. Og jafnvel einhver ofantalinna atria eru brotin, hefst kvei ferli sem tekur nokkurn tma a fara, ur en til lokunar getur komi.

essi lg eru v ekki til a jna feraflki, einungis ger til ess eins a efla kerfi og gera a rlti flknara.

Krafa um tryggingu ferasala er sjlfsg og svo tti einnig a vera um trverugleik og framkvmdir. ryggistlun tti a vera megin grunnur undir starfsemi sem snr a ferum me flk og henni arf a vihalda og vera starfsflki kunn.

Frosti vill a feramaurinn kaupi tryggingu fyrir bjrgun. Elilegra vri a ferasalinn kaupi slka tryggingu og rukki feramanninn. a ferli vri mun gagnsrra og auveldara allan htt. a minnsta arf a breyta kerfinu gagnvart bjrgunarsveitum landsins. A hvergalgopi geti tt t hva sem er og treyst sjlfboalia tilbjrgunar r fru, getur ekki gengi til lengdar. Ng eru verkefnin , fyrir essar hetjur okkar.

Geta tilsviptingar leyfis a vera sterk, annig a ferasalar vandi sig. Hvert a atvik sem stefnir feraflki httu tti a vara tafarlausri sviptingu, ar til ml hefur veri rannsaka og niurstaa fengin. Allt anna er t htt.

Og auvita s aili sem veitir leyfi a hafa heimild til a afturkalla a.

En Feramlastofa var auvita ekki stofnu til a sj um feraml, henni er tla a hlutverk a efla og vihalda kerfinu. ar m auvita ekkert taf brega!


mbl.is Veri skylt a kaupa bjrgunartryggingu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Kveja

Jn Valur Jensson er fallin fr og votta gttingjum hans sam.

Vi essu samflagi hr, moggablogginu, ekktum ll Jn Val. Hann hafi kvenar skoanir og var fylginn sr, og flutti ml sitt af rkum og festu. Einkum ritai Jn um au ml er hann hafi mennta sig til, en einnig um dgurml sem hst stu hverju sinni. Gaman var a lesa skrif Jns og ljst a okkar samflag er mun ftkara en ur.

Hvl frii kri bloggvin


A vera alsgur um ramt

ska llum lesendum essa blogg gleilegs rs og akka innliti linu ri.

A vera allsgurog vinnu nrsntt er erfiara en margur heldur. Ekki a vinnan s slm ea a einhver leiindi ski a manni, heldur hitt a allt virist fara r skorum jflaginu. Frttir vera undarlegar og skemmtittir eitthva anna en skemmtittir.

ramtaskaupi ni engu hylli ess er etta ritar, sennilega ekki sami fyrir allsga.

egar liti er yfir frttir sasta dag sasta rs, eru ar meal ramtahugvekjur stjrnmlamanna. N ber svo vi aformaur landsbyggaflokksins eysir um van vll en minnist varla ori landsbyggina meanformaur flokks menntaflksins gerir jfnu landsbyggarinnar a snu aalsefni.

Hellst dettur manni huga a eir flagar hafi byrja snemma a fagna nju ri, kannski saman gum bar og ruglast rum.


mbl.is Hva sagi Twitter um Skaupi?
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Rki ngt land undir rafstrengi

a er auvita slmt a landeigandi skuli geta stva lagningu rafstrengja jr. En er a svo? v eru fleiri hliar.

Landeigandi er j landeigandi, en etta eiga sumir erfitt me a skilja. Rarik hefur einhlia bi til samning sem landeigendur skulu samykkja. essi samningur setur verulega kv a land sem strengur er lagur um og gerir a nsta nothft fyrir eigandann.T.d. er ekki hgt a rkta v skg,illmgulegt og stundum tiloka a nta a til tnrktar og a auki arf landeigandinn a afsala sr me llu yfirrartti um hver fer um a land.a er skiljanlegt a sumir su ekki tilbnir a ganga a slkum afar kjrum.

En a er til nnur lei, lei sem kallarekki breytingu laga ea reglna. annig hagar til a egar vegir eru lagir kaupir rki a land sem eim arf a tilheyra, af landeiganda. Nist ekki samningur er mli gjarnan leyst me eignaupptku og btum. Rki v a land sem undir vegi fer og a auki 24 metra t fyrirvegkant stofnbrautum og um 12 metra t fyrirvegkant tengibrautum. Me v a leggja rafstrengina um etta land, sem rki , arf ekki a semja vi neinn landeiganda.

etta ir auvita a leggja yrfti eitthva lengri strengi en ella en a munar ekki miklu. Vegir eru j yfirleitt lagir semstystu lei. mti arf Rarik ekki a eya tma snum samningager vi landeigendur, getur einbeitt sr a lagningu rafstrengja jr. Auvita ettafyrst og fremst vi um dreifikerfi Rarik, 66kV ea minni. Dreifikerfi Landsnets, 132kVbyggalnan og 220kV lnurnar til strijunnar, eru kannski rlti flknari. er lklegt a hgt vri a fra stran hluta af byggalnunni, 132kV, jr landi rkisins, mefram vegakerfinu.

a eru raunrr ttirsem raforkukerfinu stendurgn af, mikill vindur, sing og selta. egar tveir essara riggja tt koma saman er nnast ruggt a a rafmagn fer af. Mikill vindur samhlia singu yngir raflnur svo a staurar gefa sig og lnur slitna. Selta, sem kemur samfara miklum vindi af hafi, veldur v a einangrar htta a virka ogtslttur verur.v m tiloka hrif singar me v a setja lnur jr, en hrifvinds og seltu stendur eftir og au hrif eruoftast mun vtkari,spennuvirki sem dreifa orkunni um str svi, vera starfshf. etta sst vel byrjun veursins sustu viku, egar spennuvirki Hrtatungu sl t. Vestfjararlna og str hluti Hnavatnssslna var rafmagnslaus.Reyndar sl essu tengivirki trlega fljtt t, nnast strax og vindur tk a aukast, lngu ur envindur ni hmarki snu. a bendir tila fyrirbyggjandi vihaldi s btavant, a einangrararvirkisins hafi veri rifnir ur en veri skall.

Auvita arf vihald orkumannvirkja a vera gott, sr lagi mean kerfi er svo berskjalda og feyskisem n. ar hefur hvorki Rarik n Landsnet neina afskun. a er hins vegar hgt a bta etta. Hgt vri a byggja yfir essi spennuvirki og hltur a a vera stefnan. ar til a er klra m hugsa sr einhverskonar skermingu fr eirri tt sem selta er lklegust. Og auvita a rfa einangrara reglulega, fyrir veturinn og yfirfara srstaklega egar von er veri er getur skapa httu mikilli seltu.

Raforkukerfi mun v ekki veraviunandi landinu fyrr en bi er a setja allt dreifikerfi jr, efla eajafnvel tvfalda stofnkerfi og verja spennuvirkin fyrir seltu. anga til arf a str efla fyrirbyggjandi vihald, annig a etta laskaa kerfi okkar geti hangi inni sem lengst. a er me llu viunnandi a eitt spennuvirki, fyrirstran hlutalandsins, skuli sl t nnast um lei og sp er einhverjum vindi af hafi!

Forstjri Rarik tti a htta a reyna a koma sk ara, hana hann sjlfur. Rki ngt land umbyggir landsins til a leggja jarstrengi, a arf ekki a setja landeigendumeinhverja afarkosti, arf ekki einu sinni a ra vi !


mbl.is Grundvallaratrii a sama gildi fyrir alla
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Viku sar

N er nrri vika liin san krpp lg gekk yfir landi, me eim afleiingum a nrri helmingur ess missti rafmagn og str hluti missti a auki ll samskipti vi umheiminn. Og enn eru mrgheimili n rafmagns og au sem sg eru bin a f tengingar, enn meira og minna sambandslaus. Illa gengur a koma lagi kerfi og alls vst hvenr v lkur.

Hetjur landsins eru sannarlega hjlparsveitirnar og starfsmenn dreifikerfanna. eir ddu t veri jafn skjtt og bilanir hfust og geru a sem hgt var og eru enn a.

var essi lg sjlfu sr ekki svo krpp, heldur var ttin kannski venjuleg, .e. noran me tilbrigi til vesturs. a er slmt a missa rafmagni en verra a missa sama tma ll samskipti vi umheiminn. Flk vissi ekki neitt, gat sig hvergi hreyft, ekki einu sinni a nsta b, svo klukkustundum og slahringum skipti. arna brst allt sem brosti gat.

a er sorglegt a horfa n upp menn koma fram sjnvarp og reyna a varpa sk einhvern annan. Vissulega hefur veri unni gegn styrkingu rafkerfisins af hinum msu umhverfissamtkumog vissulega hefur Landsnet verskallast vi a hlusta ba eirra sva sem lnur ess urfa a fara um. En hvers vegna arf a missa rafmagn af hlfu landinu, setja ba ess httu og etja san starfsflki og hjlparsveitarflki t vissuna, til a leysa r deilur sem uppi eru um lnulagnir. Er virkilega ekki hgt a setjast niur og finna lausnir n ess atugsundum flks s stefnt httu? S svo er ljst a eir sem a mlinu koma eru alls ekki hfir til a sinna snu starfi og er ar fyrst og fremst tt vi stjrnendur Landsnets og stjrnvld landsins.

Landsnet sr um stofnlnukerfi, byggalnuna, Rarik er aftur me dreifikerfi. Byggalnan og bnaur hennar er vast hvar komin fimmta ratug aldri. S sem etta ritar vann vi lagningu hennar yfir Holtavruheiina, hausti 1975. S lna er v orin gmul ogfeyskin og akkarvert a hn skildi standa af sr roki rijudag og mivikudag sustu viku. a er ekki spurning hvort heldur hvenr s lukka bregst og lnan gefur sig veri. a var hins vegar spennuvirki vi norurenda essarar lnu sem fyrst gaf sig, spennuvirki vi Hrtatungu. Hversu fljtt a leysti t vekur vissulega upp spurningu hvort fyrirbyggjandi vihaldi hafi veri btavant, hvort a svo mikil selta hafi veri einngrurum ess ur en veri skall s sta ess a a sl t nnast strax og fr a hvessa, me eim afleiingum a vesturlna, Hrtafjrur og str hluti Hnavatnssslu var rafmagnslaus og flestir gsm og tvarpssendar stuttu sar. Svipa stand var var svi Landsnets,engu lkara en a verulega hafi skort elilegt og fyrirbyggjandivihald. a er auvita strml, ljsi ess hversu gamalt og llegt etta kerfi er ori. ar er ekki hgt a skla sr bak vi a ekki hafi fengist leifi til lagninga njum lnum. Mean svo httar er enn frekari sta ess a fyrirbyggjandi vihald s eins gott og hgt er.

Rarik hefur vissulega gert nokku tak a koma dreifikerfi snu jr. a gengur enn hgt og me sama hraa mun v ekki ljka fyrr en eftir 15-20 r og er a me llu viunnandi. er mlisvert hvernig stai hefur veri a essu verkefni. sumum stum hefur nnast heilu sveitunum veri frt rafmagn r loftlnu jr. hafa veri skildir eftir einstakir kaflar. Dmi eru ess a um 40km langri lei, ar sem rafmagn var frt jr, voru fyrstu 15km fr spennuvirki enn skildir eftir sem loftlna og hn gaf sig. etta er svipa og a skrifa bk en sleppa fyrstu kflunum hennar!

Rkistvarpi, tvarp allra landsmann, brst 100%. Var svo sem varla vi ru a bast, en a vekur enn sterkari hugsun um tilverurtt eirrar stofnunar. Ekki einungis brst sendikerfi ruv, sem saman stendur af fjldaFM senda auk tveggja langbylgjusenda, heldur brst frttaflutningurinn me llu. FM endarnir duttu nnast strax t er rafmagni gaf sig. Langbylgjusendingar hafa veri skertar svo miki yfir landinu a str hluti httusvisins ni ekki sendingum aan. En sjlfu sr breytti etta litlu, ar sem frttaflutningurinn var mflugumynd. a flksem sat kldum hsum snum, mean strhrin gekk ti, var v ekki a missa af miklu. a vissi a ekki. Vi hin, sem vorum sunnan heia og hfum hyggjur af ttingjum og afkomendum fyrir noran, urftum a leita annarra leia en ruv, til a afla upplsinga. ar var heimasa Rarik einna best og m vissulega akka ar stugum upplsingum um standi og tlanir til bta. Ekki hefi veri flki fyrir ruv a lesa r upplsingar upp jafn skjtt og r brust, ekki vri nema fyrir sem voru svo heppnir a n langbylgjunni. a var ekki fyrr en sveitastjrnir noran heia gagnrndu ruv, sem eitthva fr a gerast frttaflutningnum. ekki meira en svo a frttamenn stofnunarinnar stueinhversstaar skjliundir hsvegg strstu byggarkjrnunum og fluttu frttir aan, aalega um a sem gerist gtunni vi hliina eim!!

Og auvita fr a svo a sumir vanroskuustu ingmennirnir okkar tluu a nta sr etta til a f prik. a var fljtlega slegi putta essara manna, enda er enginn stjrnmlaflokkur undanskilinn essu mli. Rherrar skruppu norur og forstisrherra komst stu er hn fann lurk til a berja skudlgnum, singunni. N sitja rherrar sveittir vi a reyna a finna sem flest or yfir hva eir huga sr a gera, sem vntanlega verur ekki neitt. Skipu hefur veri nefnd um mli og kannski m vnta niurstum hennar einhverntman framtinni. Heyrst hefur a menn vilji fjlga vararafstvum. Kannski mtti skoa hvers vegna eim var fkka og hver ea hverjir tku r kvaranir!

Vararafstvar leysa ltinn vanda og raun ttu r einungis a vera stofnunum sem eru har rafmagni, eins og heilsugslustvum, svo starfsflk ar urfi ekki hugsa um sjklingana me v a vera me vasaljs hausnum. En a er ekki ng a fjlga essum rafstvum, a arf a festa r tryggilega svo ekki s hgt a selja r aftur! A tla a leysa vandann a ru leiti me vararafstvum er auvita algerlega raunhft. Hgt er a hugsa sr a einhverjar strar rafstvar gtu leyst vanda einstakra byggarkjarna, um stuttan tma, en sveitir landsins vera jafn illa settar, nema auvita a tlunin s a deila t litlum rafstvum hvern b.

Eina lausnin er v a efla sjlft dreifikerfi. Setja aukinn unga a jarsetja rafkerfi sveitanna og bta vi byggalnuna. arf a klra a sem aldrei hefur veri klra, en a er hringtenging annig a hgt s a keyra rafmagn bar ttir. etta voru upphaflegu tlanir byggalnukerfisins en virist sem a hafieinhvertmann sustu hlfa ld veri skili tundan. Verja arf spennuvirkin, annig a au veri ekki eins vikvm fyrir veri og saltmengun. etta eru auvita agerir sem ekki vera gerar hvelli, en hgt er a flta mlinu. En fyrst af llu arf a auka fyrirbyggjandi vihald, rfa einangrara spennuvirkjanna reglulega og sj til ess a eir su eins vibnir a takast vi strviri og hgt er. httugreina lnukerfi landsins og sj til ess a ngur mannskapur ogefni til vigera s ngt eim stum sem teljast mestri httu. annig m takmarka skaann og halda uppi jnustu lengur en ella.

Varandi grunnjnustu fjarskipta er a svo a au virka vel mean rafmagn helst. Aldrei verur hgt a tiloka rafmagnsleysi, takmarka megi a. v arf a auka byrgir varaafls vi sma og tvarpssenda. Kannski arf alingi a koma a mlinu, me reglusetningu um lgmarks varaafl essara senda. Einnig mtti hugsa sr a lagasetning um a efrafmarksleysi ni einhverjum kvenum tma, t.d. 8klst, s vikomandi flutningsaili raforkunnar skildugur til a greia notanda btur. a mun sannarlega gefa essum fyrirtkjum sm spark til a standa sig betur.


mbl.is Hgg kom kerfi egar tengivirki datt t
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hvenr tlar flk a vakna?

Umran um hlnun loftlags ogorsakir og afleiingar ess virist meira eiga heima skldsgum en raunveruleikanum. Kannski af eirri stu sem skld eru svo hrifin af essari umru.

Enginn efast um a loftlag hnettinum hefur hlna fr eim tma er kaldast var, um nokkur sund ra skei. Hvort s hlnun muni halda fram ea hvort toppnum er n, mun framtin skera r um. a minnsta er vart mlanleg hlnun sasta ratug og reyndar fari klnandi sumum stum hnattarins.

Um afleiingar essarar hlnunar arf ekki a deila. Grurekja hefur aukist, srstaklega eim svum sem voru komin a mrkum undir lok litlu saldar, en einnig hefur grur aukist svum sem skilgreind hafa veri sem eyimerkur. Skapast a fyrst og fremst af eirri augljsu stu a vi hlnun loftlags eykst raki loftinu. S raki skilar sr san sem rigning, einnig au svi sem urrust eru. v hefur grurekja aukist verulega fr upphafi tuttugustu aldar. Mlingar gervihnatta, sem hfust undir lok sjtta ratugarins, stafesta etta svo ekki veri um villst. Hlni enn frekar, tti essi run a aukast enn frekar, mannkyn til gs. Ef aftur klnar, munum vi fara sama horfi. Grur mun aftur minnka og hungur aukast.

Mestar deilur eru um orsakir essarar hlnunar. r eru sjlfsagt fjlmargar en af einhverjum stum hefur verieinblnt einn tt,co2 andrmslofti. essi skring er langstt og raun melkindum hva flk gleypir vi eirri skringu, vitandi a loftslag er flknara en svo a einn ttur, sem vigtar mjg lti, geti veri skudlgurinn, ea blessunin, eftir v hvernig mli er liti. Eitt liggur kristaltrt fyrir, vimiunarpunktur mlinga er rangur.Aa hitastig sem var jrinni vi lok litlu saldar skuli vera heilagur sannleikur er auvita fsinna. Nr vri a taka mealtal hita yfir nokkur sund r og reikna t hlnun ea klnun loftlags t fr v. egar vi mlum hitastig lkama okkar er vimiunin mealtal hita mannslkamans, ekki s hiti sem lgstur hefur mlst lifandi manni.

Eins og ur sagi, hefur af einhverjum stum veri vali a saka magn co2 andrmslofti um meinta hlnun. stuna m kannski rekja til ess a fyrrum varaforseti Bandarkjanna, Al nokkur Gore, kom me essa skringu. Bar ar fyrir sig lnurit sem sannai etta. er ljst a ekkert beint samhengi er arna milli, auk ess sem skiptar skoanir eru um orsk og afleiingu, hvort co2 valdi hlnun ea hvort hlnun valdi auknu co2, sari skringin s mun skynsamlegri allan htt.Eitt hafa menn tt erfitt me a tskra, en a er run hitastigs og losun co2 sustu ld. Alla ldina var nnast lnuleg aukningco2, mean hitastig hkka mjg hrattframundir 1940, lkkai skart aftur fram undir 1980, hkkai aftur mjg hrattnstu tvo til rj ratugi og hefur nnast stai sta san. etta misrmi milli hitaaukningar og aukningu losun co2 hefur vafist nokku fyrir eim sem tala fyrir eirri skringu a co2 s aal skunautur. N hafa hins vegar spekingar NOOA og NASA leystennan vanda, me v einfaldlega a jafna lnuriti t. Enginn gtitskrifast r hskla me slkum htti.

Stjrnvld t um allan heim, ekki sst hr landi, hafa lagt ofurafl minnkun co2 loftslagi. Telja sig ar me vera a "bjarga heiminum". Agerirnar eru hins vegar handahfskenndar og flestum tilfellum felast r auknum skttum ea einhverju sem mlist me peningum. Engin sjanleg merki eru um a etta flk hagi sr samrmi vi sinn boskap, en boar fjrtlt alla ara sem ekki bta sitt r. Versla er me svokallaa mengunarkvta, vert og endilangt, n ess a mengunin minnki nokku. Skattar eru lagir sem ekki eiga ess kost a ferast "vistvnan" htt og enn frekari skattar boair. Allt leiir etta a einu og aeins einu, frekari skeringu lfskjara n nokkurrahrifa loftslagi.

egar maur vill san skoa tlulegar stareyndir um mli, .e. hversu miki sland losar af essari lofttegund, sem sumir hafa skilgreint sem baneitra en er raun grundvllur alls lfs, rekur maur sig vegg.

Samkvmt skrslu stjrnarrsins er losun slands co2gildi um 2,9 miljnum tonna. Af v eru gildistonn vegna orku, .e. eldsneyti og anna eim dr, 1,8 milljn. Tilsamanburar losar Katla um 6,6 miljn gildistonn hverju ri, samkvmt sustu mlingum og Landsvirkjun 8,8 milljn gildistonn vegna slu losunarkvta. arna fer greinilega ekki saman hlj og mynd, svo vitlaust sem etta er. Ltum vera losun eldfjalla s haldi fr essum upplsingum, vissulega s losun tti a skipta mli umrunni. Hitt er aftur undarlegra a eitt fyrirtki hr landi skuli geta selt losunarheimildir erlendis, n ess a a komi fram bkhaldi stjrnarrsins. etta er auvita gali!

Ekki er neinn vafi a eir sem essar losunarheimildir kaupa skr a snar bkur, sem skila er til vikomandi lands. Til ess er j leikurinn gerur, ea hva? Hva verur um sjlfa mengunina? Gufar hn bara upp? etta er ein af eim snilldarlausnum sem ESB kom fram me, enda hefur losun co2 Evrpu aldrei veri meiri en n, jafnvel slenskt fyrirtki selji eim losunarkvta sem er rmlega risvar sinnum a magn losunar sem stjrnarri telur landsmenn losa!

Hvenr tlar flk a vakna? Hvers vegna er j, sem telur sig vera okkalega vitiborin, svo aukeypt?


mbl.is Bann vi notkun svartolu landhelgi slands
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Til hvers er veri a kjsa?

a er aldeilis str merkilegt hva stjrnvld eru tilbin a fjrmagna kosningalofor samfylkingar en heikjast a standa vi sn eigin. arna hefur formaur framsknar veri fremstur stafni.

Til hvers er veri a kjsa?!


mbl.is Rki og borg samstarf um framt flugvallarmla
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Vsindi, sjrnml og peningar

Fyrst af llu tla g a taka upp breytt oralag. Fram til essa hef g tala um efasemdarflk og flk sem trir, egar loftlagsml eru rdd. Oriafneitunarsinnar hefur sfellt ori algengara efasemdarflk, jafnvel ingmenn farnir a skrifa greinar til rttltingar ess ors og rkistvarpi notar a sinni umfjllun, tel g rtt a kalla sem tra manngert loftslag, hamfarasinna. Mr er illa vi essi bi or, en til a tolla tskunni verur maur j a spila me.

En essi pistill tti ekki a vera um ornotkun, heldur vsindi, stjrnm og peninga. Mjg hefur veri haldi lofti a vsindamenniggi ekki greislur fyrir sn strf, a eir su engum hir og vinni allt t fr vsindalegum forsendum. hinum fullkomna heimi vri svo, en svo er alls ekki. allir urfa j salt grautinn, einnig vsindamenn. eir skja v vinnu, oftast hj einhverjum stofnunum og v merkilegri sem stofnunin er, v virtari telja vsindamenn sig vera. Auk ess sem launin hkka eftir v sem stofnunin verur virtari. Ekki tla g a halda v fram vsindamenn, almennt, su a taka vi aukagreislum ofan sn laun, en starfi getur vissulega veri hfi, ef ekki er gert a sem tlast er til.

Hins vegar er vita a r stofnanir sem vsindamenn vinna hj eru alfari har fjrframlgum. au fjrframlg koma bi fr rkissjum landa sem og fr eim sem eiga mikla peninga. v er vst a a skiptir miklu mli fyrir stofnanir a fr eim komi a sem hentar eim er me fjrmagni fara, hvort heldur a eru eir sem tmabundi fara me fjrml rkja ea einhverjum sembeinlnis hagnast "rttum"niurstum vsindamanna. v eru vsindamenn gjarnan bundnir vi a "rttar" niurstur su framreiddar, ekki vri nema til a halda stu sinni.

Sem dmi flutti kanadskur vsindamaur, Susan Janet Crockford, prfessor mannfri og drafringur vi Viktoruhskla, erindi ar sem hnbenti hi augljsa. A sbirnir vru mestri rf fyrir mat eftir a eir skriu r hi a vori, a a vri sem sem lf hna hennar rust og v tti hlnun loftlags og minnkunheimskautass einmitt a auka lfslkur sbjarna, a yri auveldara fyrir a afla sr matar. Fyrir ennan fyrirlestur var hn rekin fr hsklanum!

a er ljst llu hugsandi flki a peningar hafa hrif vsindamenn. Hellst a eir sem eru komnir eftirlaun og engum hir geti tala t fr vsindum hlutlgan htt. Enda er a svo a flestir eirra sem tala gegn v a veurfar jarar s manngert, a ekki s tala um hamfarahlnun, eru vsindamenn efri rum, komnir eftirlaun. Hafa engu a tapa og eru engum hir.

Aeins um stjrnml. Ef eitthva skiptirstjrnmlamenn mli, eru a peningar. Hugsjnir og stefnur eru einskis viri egar vldum er n. v skipir llu mli fyrir stjrnmlamenn a hla einu og llu v sem peningamenn sega. etta eru auvitaekki n sannindi, hefur ekkst um nokku langan tma. Hin sari r hafa fjrmagnflin sfellt veri a gera sig gildari stjrnmlum. v skiptir mli fyrir stjrnmlamenn hvernig eir haga sr. Liti er framhj tali eirra um stefnuml og hugsjnirfyrir kosningar, en eftir r skulu menn spila rtt!

A halda v fram a peningar skipti ekki mli vsindum, eins og haldi var fram svoklluum borgarafundi um loftlagsml, ruv, er firra. essu ri nema styrkir fr rkisstjrnum og fjrmlamnnum, vegna global warming um 400 milljrum bandarkjadala. er talinn beinn kostnaur. Rkisstjrnir skja etta f vasa egna sinna og ef einhver heldur a fjrmlamenn leggi fram peninga af hugsjn, er a mikill misskilningur. eir nota sna peninga til a vaxta .

Vsindi byggjast rannsknum og tilgtum. Vsindamenn eiga a vera tilbnir a skipta um skoun, komi ljs afyrri tilgta var rng ea a njar rannsknir gefa til kynna a svo hafi veri. essu verur stundum misbrestur, a er ekkt r sgunni. t hefur sannleikurinn opinberast stundum eir sem hldu honum fram vri burtu flognir meal lifandi manna.

Enginn efast um a hlna hefur jrinni fr lokum litlu saldar. Einnig er vita a oftar en ekki hefur veri hlrra jrinni sgu hennar. Reyndar er a svo a s upphafspunktur sem valin er til mlinga hlnunar jarar er lok eins kaldasta skeis jarar um sundir ra og reyndar kaldasta tmabil fyrir utan alvru saldarskeia jararinnar. Vi lifum v dag mun nr sld en hlskeii, endabenti fyrrum veurstofustjri a hann hefi svo sem ekki miklar hyggjur hitastig hkki um tvr grur, mun alvarlegra vri ef a hefi lkka um r tvr grur.

Fr aldamtum hefur hitastig jarar stai nokku sta, .e. samkvmt mlingum jru niri. Mlingargervihnatta segja reyndar anna, en r mlingar hefur reglulega urft a leirtta, allt fr v r hfust, seint sjtta ratugnum.

Nokku er vst a essi stugleiki hitastigi jarar, sem veri hefur fr aldamtum, mun ekki haldast. Hvort enn frekari hlnun veri, jafnvel svo a svipuu hitastigi veri n og vi landnm ea jafnvel svipuum hita og var er Rmaveldi var til, er tiloka a segja til um. Allt eins gti klna aftur, aftur ori s staa afirir hr landi og r og skipaskurir Evrpu yru silagair stran hluta vetrar. Eitt er ljst a um stran hluta norurhvels jararinnar, .e. Rsslandi og Norur Amerku, hefur ri r veri hi kaldasta ratugi og sumstaar hafa jafnvel kuldamet alltfr ntjndu ld falli.Hvort um einstakt r er a ra ea hvort etta er vsir a v a a fari klnandi, get g auvita ekki sagt til um.

Hamfarasinnar kenna auvita hlnun jararum ennankulda, en a er nnur saga.


Borgarafundur ruv

Fyrir mr erborgarafundur eitthva semborgarar landsins komaa og rir mlin, .e. a reynter a finna sem vastan skilning einhverju mli sem snr a jinni. v fagnai g egar ruv kva a haldaborgarafundum loftlagsml. Mlefni sem er umdeilt meal jarinnar og kannski enn umdeildara meal loftlagssrfringa, sem vi slendingar eigum v miur eitthva lti af. g settist v fyrir framan sjnvarpi, aldrei essu vant, til a horfa ennan tt og f sem flestar skoanir um etta mlefni. stuttu mli var g fyrir vonbrigum, ea kannskirttara asegja a mr hafi ofboi.

fyrstu virtist etta ganga gtlega, a vsu hallai tluvert efasemdarmenn hamfarahlnunar, einungis einn gegn nokkrum rum truum. En essi eini, fyrrum veurstofustjri, lt ekkert vaa yfir sig, vissi hva hann sng.

Nsta hp var aftur llu erfiara a horfa og hlusta. Enn var einungis einn efasemdarmaur gegn mrgum truum, hallinn enn s sami. arna var meal annarra einnungur vsindamaur sem mnum huga hefur veri meal eirra bestu hr landi, Svar Ingrsson, lffringur, sem greinilega taldi sig einan vita allan sannleika um loftslag. Reyndardatt engumtil hugar a spyrja hann um hrif aukins magns co2 lfrki. Framkomaessa mannsvar vgt sagt til skammar og vst a hann er ekki lengur marktkur mnum huga. Ekki einungis kom hann fram me hroka og yfirgangi, heldur hlt hann fram beinum lygum. Talai um a bara ef sland minnkai hj sr kolefnislosun takt vi ESB lnd, vri str sigur unnin. v miur hafa lnd ESB ekki enn n a minnka hj sr kolefnislosun, er enn a aukast og engin merki um a a breytist. Hins vegar getur vel veri a bkhaldslega s um einhverja minnkun a ra, .e. me kaupum kolefniskvta, m.a. han fr slandi. Raunverulega er um aukningu a ra.

egar essi hpur yfirgaf svii var trurinn vi Tjrnina kallaur svi. st g upp og slkkti sjnvarpinu!

Lengi mmanninn reyna. egar maur hlt a ruv hefi n hmarki vitleysunnar bttist enn ruslasarp stofnunarinnar!

En hver er loftlagsvin? Hva er a sem mli snst um?

Enginn vildi beinlnis segja a um v vri a ra, margir tluu ann veg.

Einn vimlenda taldi a mli snerist umlanglundarge landsmanna, blanda plitsku vafi. Frekar unn skring.

Einfaldasta skringin eru peningar, loftlagsv er haldi lofti vegna peninga og um a snst mli.ettabyrjai snemma ttunda rtugnum, reyndar me fugum formerkjum, flst loftlagsvin v a sld vri a skella . nunda ratugnum snerist etta vi, enda hafi htt a klna og byrja a hlna aftur. nnur skring vandanum er a mlistokkurinn sem nttur er til verksins er rangur. Fyrir a fyrsta er upphafsmling fr einu kaldasta skeii ritara sagna, lokum litlu saldar. a hitastig sem var er sagt vera hi eina rtta, jafnvel vita s a oftar hafi veri mun hlrra. ru lagi er sfellt meira notast vi mlingar gervihnatta, sta mlinga jru niri, jafnvel miki misrmi s gjarnan ar milli. Og ekki m gleyma a splkn, essi sem hinir truu veifa mest, eru j lkn. Lkan gerir a sem v er tla, .e. hvernig a er hanna og hvaa upplsingum er mata a. Me lknum m reynd f hverja niurstu sem menn vilja.

Enginn efast um a hlna hefur jrinni fr lokum litlu saldar. Fyrst hlnai hratt fram undir seinna str og ni hiti jarar svipuum "hum" og n. Nstu fjra ratugi klnai aftur, hitastig hafi ekki fari eins nearlega og upphafi tuttugustualdarinnar. Fr 1980 til aldamta hlnai aftur mjg hratt en fr aldamtum hefur hitastig jarar stai nokku sta. Allt byggist etta stareyndum mlinga jru niri og hgt a nlgast r hj eim stofnunum sem nttar eru til rurs hamfarahlnunar, s.s. NOAA. Me loftlagslkunum hefur hins vegar tekist a sna fram miklahlnun framundan og jafnvel spr su leirttar reglulega samkvmt raun er enn haldi fram abirta r. Til dmis er bi a halda v fram um tvo ratugi a shellan vi norurpl muni hverfa og ef r spr hefu rst vri a hafsvi bi a veraslaust yfir sumari rman ratug. Vissulega hefursbreian minnka en enn arf a notast vi fylgd sbrjta ski flutningaskip a sigla norurleiina til Kyrrahafs.

er tal um brnun Grnlandsjkuls nokku fyndi. Allir vita a snjr og s brnar ekki fyrr en hitastig kemst upp fyrir frostmark. Grnlandsjkli er hitastig yfir sumari milli -15 og -20 grur. Brnun getur v enganvegin tt sr sta. Jafnvel sumar, egar svokllu hitabylgja er fr yfir Evrpu, kom hinga og endai san Grnlandsjkli, ni hitastig ar ekki upp fyrir frostmark. En vissulega hafa jarar hans minnka fr eim tma er eir voru mestir, um 1900.

Hvert rtt hitastig jarar er, er tiloka a segja til um. Mlingar r borkjrnum hafa snt fram a mestan hluta jarsgunnar hefur hiti veri hrri en n og vst er a byrjuntuttugustu aldar hafi rkt eitt kalt skei nokkur hundru r, eitt kaldasta skei sem jrin hefur upplifa sundir ra.

Kolefni andrmslofti er frum skilyri lfs jrinni. Hvert magn ess skal vera getur enginn sagt, er vita sumum tmum jarsgunnar hefur a n 8000ppm,er dag rtt undir 400ppm. Skiptar skoanir vsindamanna eru um hvort co2 s orsk ea afleiinghita jarar. Hitt mbka a ef a lfsefni vri svo httulegt sem sumir halda fram, er ljst a vi vrum ekki til dag. hefi jrin og allt lf hennar a drepast egar magn ess efnis ni hstu hum og jrin tt a steikjast.

Stjrnvld eru mjg trandi loftlagsv, svona eins og arir erlendir plitkusar. Agerir eirra eru frekar markvissar. Vri svo a svo miki muni hitna jrinni sem sumir halda fram, tti auvita a vera a vinna a v aalagast breyttu loftslagi. Svo er alls ekki, a eina sem mnnum dettur hug er skattlagning, eins og menn haldi a hgt s a kaupa sig fr vanda. Jafnvel umhverfisrherrann okkar, sem er einn mesti talsmaur loftlagsvr, stundar flugferir erlendis eins og enginn s morgundagurinn.egar hann er san gagnrndur fyrir essar ferir, segist hann kolefnisjafna r! Hvernig, kemur ekki fram en tvr leiir hafa veri honum hugleiknar, endurheimt votlendis og plntun trja. Mjg skiptar skoanir eru um endurheimt votlendis og telja sumir vsandamenn a a virki fugt, a sta ess magns af co2 sem sparast komi stainn metangas, 20falt httulegri tegund. Plntuntrja er g og gild. tekur nokkur r fyrir plntuna a n eim roska a hn geri eitthva gagn minnkun co2. v stendur mengun umhverfisrherra fstum ftum um nokkur r.

dag er hitastig um einni og hlfri gru hrra en lok sustu saldar. Hvort hiti muni aukast eitthva meira ea hvort aftur klnar getur enginn sagt til um dag. Sjlfur vil g frekar meiri hita. a minnsta eru mjg skiptar skoanir mealloftlagsvsindamanna um mli, vsindamenn lygum, .e. stjrnmlamenn, su nokku samstga.


Rttarrki sland?

egar sjlfur forsetinn tjir sig um rannsakaar sakanir er ekki anna hgt en rita nokkur or. tlai ekki askrifa neittum svokalla Samherjaml, enda hef g ekki leyfi til a dma einn n neinn. a hefur ekki heldur lesandi gur og ekki heldur Helgi Seljan, hva forsetinn.

a er orin str spurning hvort vi bum rttarrki hr landi. Hornsteinar rttarrkisins eru a hver telst saklaus uns sekt er snnu, a lgregla rannsaki, a saksknari ski og a dmstlar dmi. treka hefur frttastofa ruv, samvinnu vi blasnepil sem srhfir sig grusgum, broti essi gildi, stundum haft eitthva satt fyrir sr en oftar fari me fleipur. t hafamenn veri fljtir a dma, sr lagi sumir stjrnmlamenn. Sjaldnast er beistafskunar ljs komi a um grusgu var a ra og hafa sumar fjlskyldur urft a eya str f a skja sinn rtt fyrir dmstlum, eftir a fyrirtki eirra ea mannor var drepi. a ber nrra vi a forsetinn skuli skipa sr sess me essum dmurum gtunnar.

Vissulegaer a svo a va m betur fara og a vi um ansi margt. Mtur geta veri ru formi en peningum og ttartengsl og vinskapur getur varttpast talist glpur.

N veit g auvita ekki hvort Samherji er sekur ea saklaus, amunu rttmtir valdhafar skera r um. ar til a v kemur er best a tj sig sem minnst. Hitt er ljst a r upphir sem nefndar voru tti Helga Seljan eru af eirri strargru a nnast er tiloka a r geti staist, a s rannskn sem fyrirtki hefur veri undir til margra ra hafi ekki leitt ljs eitthva misdgurt. Fyrir nokkrum rum var Samherji tekinn til rannsknar, ekki bara hr landi heldur lka erlendis, einnig Namibu.

Og inn etta er san fltta fiskveiistjrnkerfinu. Vissulega er a ekki gallalaust. Kannski einnstrsti gallinn framsal kvta, verk eins fyrrum sjvartvegsrherra sem nhneykslast Samherja. En a framsal hefur lagt eyi heilu byggalgin og jappa kvtanum far hendur. eir sem muna hvernig var ur, .e. mean bjartgerir og rkistgerir voru vi li, muna a var ekki miki sem fiskveiar gfu rkissj. Sjstreymi hans varandi fiskveiar var yfirleitt hinn veginn. En vissulega m laga a kerfi sem n er notast vi, hellst til a styrkja smrri tgerir. v miur hefur stjrnmlamnnum ekki tekist a koma fram me slkar hugmyndir, r breytingar sem nefndar hafa veri til essa hafa ti veri ann veg a stru tgerirnar hefu hagnast enn frekar. En etta ml kemur ekkert vi v sem n er mest rtt og menn duglegastir vi a dma .

Eins og ur segir geta mtur veri ru formi en peningum. etta dettur manni hug egar markainn er n send bk, ritu af eim sem stjrnai svokallari rannskn Samherja, um sama efni. essi bkkemur marka um viku eftir tt ruv, svo ljst er a nokku er san hn var skrifu. Vst er a essi bk selst n tonnum tali og ljst a hfundur mun hagnast verulega henni. Eru a mtur? Ef ekki, hva ? Og hva me a liggja ggnum um glp? Ber ekki llum skilda til a fra slk ggn til tiless brra yfirvalda, svo skjtt sem au koma hendur flks? a hltur a teljast glpur a leyna ggnum ar til vel stendur hj eim sem sem me ggnin eru,jafnvel peningalegt spursml!

Anna dmi m nefna, en a er tilskipun ESB um stjrn orkumla (op3). Hvernig st v aflestir stjrnaringmenn, sem veri hfu mti samykkt essarar tilskipunnar, skiptu allir um skoun einum degi, eftir a forstisrherra annars lands hafi komi hinga heimskn.Skiptu einhverjir fjrmunir ea eitthvaanna um hendur eirri heimskn?S svo voru a vissulega mtur. Ekki var ruv neitt a skoa etta, reyndar vert mti. var ar um a ra ml sem er af allt annarri og strri gru.Ml semsnertir alla landsmenn hressilega um alla framt. Mun gera lfsskilyri landsmanna mun verri.

Svona mtti lengi teljaog vel er hugsanlegt a Samherji hafi greitt einhverjar mtur Afrku.Svo getur allt eins veri va og a fleiri ailar hafi stunda svo. Til Afrku er erfitt a selja ea koma me fyrirtki nema einhverjir peningar skipti um hendur. Og etta vi var. Eru a t.d. mtur egar fyrirtki kaupa verslunarplss verslunum, fyrir snar vrur? ar getur oft veri um nokkra upph a ra.

etta er spurning um hvort vi viljum fram lifa vi rttarrki hr landi, ea hvort vi tlum a fra rannskn og sakskn til fjlmila og lta san dmstl gtunnar sj um a dma. a vri ansi langt skref afturbak.


mbl.is verjandi framferi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband